اگر گربه ماده شما ناگهان زیاد و بلند میو می‌کند، بی‌قرار می‌شود، خودش را به افراد و وسایل می‌مالد، روی زمین غلت می‌زند و هنگام نوازش کمر، قسمت عقبی بدنش را بالا می‌گیرد، احتمالاً وارد دوره فحلی شده است. فحلی بخشی طبیعی از چرخه تولیدمثل گربه ماده است و بیشتر از طریق تغییرات رفتاری خود را نشان می‌دهد. شناخت این علائم به شما کمک می‌کند رفتار گربه را با بیماری اشتباه نگیرید، از فرار و جفت‌گیری ناخواسته جلوگیری کنید و در صورت مشاهده علائم غیرطبیعی، به‌موقع از دامپزشک کمک بگیرید.

خلاصه:

• علائم اصلی: میو کردن کشیده و مداوم، بی‌قراری و قدم زدن، غلت زدن روی زمین، مالیدن بدن و سر به افراد یا وسایل، بالا گرفتن دم و نمایش ناحیه تناسلی.
• علائم رفتاری جانبی: کاهش اشتها، افزایش محبت یا گاهی پرخاشگری، تلاش برای فرار از خانه و جست‌وجوی گربه نر.
• سن شروع: اولین فحلی معمولاً در حدود ۶ ماهگی رخ می‌دهد، اما ممکن است از حدود ۴ ماهگی شروع شود و در برخی گربه‌ها دیرتر اتفاق بیفتد.
• مدت و تکرار: فحلی معمولاً چند روز طول می‌کشد و میانگین آن حدود ۷ روز است، اما ممکن است بین گربه‌ها متفاوت باشد.
• تفاوت با بیماری: فحلی با ادرار زیاد یا عفونت اشتباه گرفته نشود؛ در صورت خونریزی، بی‌حالی شدید یا بدحالی با دامپزشک مشورت کنید.
• مراقبت خانگی: محیط آرام فراهم کنید، از خروج گربه جلوگیری کنید، با بازی انرژی‌اش را تخلیه کنید و هرگز او را تنبیه نکنید.
• پیشگیری: عقیم‌سازی مطمئن‌ترین راه برای جلوگیری از بارداری ناخواسته، رفتارهای آزاردهنده و برخی بیماری‌هاست.

فحل شدن گربه ماده یعنی چه؟

فحلی (Estrus) مرحله‌ای از چرخه تولید مثلی گربه ماده است که در آن آمادگی جفت‌گیری دارد. در این دوره ممکن است رفتارهایی مثل بی‌قراری، صدا کردن مکرر، مالیدن بدن به وسایل و کنار بردن دم دیده شود.

فحلی چه تفاوتی با قاعدگی دارد؟

گربه‌ها مانند انسان‌ها دوره قاعدگی ندارند. فحلی بخشی از چرخه تولید مثل آن‌هاست و خونریزی قابل‌توجه واژینال در این دوره طبیعی محسوب نمی‌شود. اگر خونریزی، ترشح غیرطبیعی یا بدحالی مشاهده کردید، نباید آن را صرفاً به فحلی نسبت دهید.

برای شناخت علائم چرخه فحلی، زمان‌بندی آن و نکات مراقبتی ضروری، مطلب «پریود گربه‌ها (چرخه‌ فحلی) | هر چیزی که یک صاحب گربه باید بداند» را بخوانید.

اولین فحلی گربه ماده در چه سنی رخ می‌دهد؟

اولین فحلی معمولاً در حدود ۶ ماهگی رخ می‌دهد، اما زمان آن در همه گربه‌ها یکسان نیست. بعضی گربه‌ها ممکن است از حدود ۴ ماهگی وارد اولین دوره فحلی شوند و در برخی گربه‌ها شروع آن دیرتر باشد.

• نژاد و جثه گربه
• وزن و وضعیت رشد
• فصل و طول روز
• میزان نور محیط

گربه‌های خانگی که در معرض نور مصنوعی بیشتری هستند، ممکن است چرخه‌های فحلی بیشتری در طول سال داشته باشند.

مهم‌ترین علائم فحل شدن گربه ماده

علائم فحلی بیشتر به‌صورت تغییرات رفتاری دیده می‌شوند و ممکن است شدت آن‌ها بین گربه‌ها متفاوت باشد.

طبق اطلاعات منتشر شده درباره چرخه فحلی گربه‌ها، بی‌قراری، صدا کردن مداوم، افزایش محبت و توجه‌طلبی، غلت زدن روی زمین و بالا گرفتن قسمت عقب بدن هنگام لمس کمر از نشانه‌های رایج فحلی هستند 

میو کردن و صداهای غیرمعمول

گربه ممکن است بلندتر، کشیده‌تر و مکررتر از حالت معمول میو کند. این صداها معمولاً با بی‌قراری همراه هستند و ممکن است ناگهان در گربه‌ای که قبلاً کم‌صدا بوده، ظاهر شوند.

افزایش وابستگی و مالیدن بدن به اشیا

در دوران فحلی، گربه ماده ممکن است وابستگی بیشتری به صاحب خود نشان دهد و بیشتر به او نزدیک شود. همچنین ممکن است بدنش را به پاها و دست‌ها یا وسایلی مانند دیوار، مبلمان و سایر اشیای اطراف بمالد.

غلت زدن روی زمین

غلت زدن مکرر روی زمین یکی از رفتارهای رایج در دوره فحلی است، اما به‌تنهایی نشانه قطعی فحلی نیست و باید همراه با علائم دیگر بررسی شود.

بالا گرفتن باسن و کنار زدن دم

هنگام نوازش کمر یا نزدیک پایه دم، گربه ماده ممکن است قسمت عقبی بدن خود را بالا ببرد و دمش را به یک طرف ببرد. این وضعیت از نشانه‌های شاخص فحلی محسوب می‌شود.

بی‌قراری و تلاش برای خروج از خانه

گربه ممکن است بی‌قرارتر شود، بیشتر به سمت در و پنجره برود یا برای خروج از خانه تلاش کند. این رفتار می‌تواند با جست‌وجوی گربه نر مرتبط باشد.

ادرار کردن بیشتر یا اسپری ادرار

برخی گربه‌های ماده در این دوره بیشتر ادرار می‌کنند یا برای علامت‌گذاری محیط، اسپری ادرار دارند. زور زدن، درد هنگام ادرار یا وجود خون در ادرار طبیعی نیست و نیاز به بررسی دامپزشکی دارد.

تغییر اشتها و الگوی خواب

کاهش خفیف اشتها یا بی‌قراری و تغییر در خواب ممکن است در دوره فحلی دیده شود. اما بی‌اشتهایی شدید، ضعف یا بی‌حالی را نباید صرفاً به فحلی نسبت داد.

جهت برنامه‌ریزی دقیق برای جراحی و کاهش ریسک بیماری‌های تولیدمثل، مطالعه بلوغ گربه ماده؛ علائم فحلی و بهترین زمان برای عقیم‌سازی راهنمای کاملی است.

دوره فحلی گربه ماده چقدر طول می‌کشد؟

دوره فحلی گربه ماده معمولاً ۴ تا ۷ روز طول می‌کشد؛ در بعضی گربه‌ها ممکن است تا حدود ۱۰ روز ادامه پیدا کند.

اگر گربه جفت‌گیری نکند و تخمک‌گذاری رخ ندهد، معمولاً پس از یک فاصله کوتاه دوباره فحل می‌شود:

• فاصله بین دو دوره: اغلب حدود ۱ تا ۳ هفته
• فصل شایع فحلی: از اواخر زمستان تا پاییز، با افزایش طول روز
• شروع نخستین فحلی: معمولاً در ۴ تا ۹ ماهگی؛ به نژاد، وزن، نور محیط و وضعیت تغذیه وابسته است

تفاوت فحلی با بیماری در گربه ماده

فحلی بیشتر با تغییرات رفتاری همراه است و نباید علائم جسمی شدید را به آن نسبت داد. شناخت تفاوت این نشانه‌ها کمک می‌کند بیماری‌های احتمالی دیر تشخیص داده نشوند.

کدام علائم معمولاً با فحلی سازگار هستند؟

رفتارهای زیر بیشتر با فحلی گربه ماده سازگار هستند:

• میو کردن بلند و مکرر
• مالیدن بدن به صاحب یا وسایل
• غلت زدن روی زمین
• بالا گرفتن لگن و کنار بردن دم
• بی‌قراری و تلاش برای خروج از خانه

چه علائمی نشانه بیماری هستند؟

فحلی نباید باعث علائم شدید جسمی شود. وجود موارد زیر نیازمند بررسی دامپزشکی است:

• بی‌حالی یا ضعف واضح
• تب یا درد
• استفراغ
• ترشح بدبو یا چرکی
• خونریزی قابل‌توجه
• تشنگی شدید
• تورم شکم
• بی‌اشتهایی طولانی

ترشح غیرطبیعی، بی‌حالی و افزایش تشنگی، به‌ویژه در گربه ماده عقیم‌نشده، می‌تواند با مشکلات رحمی مانند پیومتر مرتبط باشد و نیاز به ارزیابی سریع دامپزشکی دارد.

برای آشنایی با زمان مناسب، مزایا، عوارض احتمالی و مراقبت‌های پیش و پس از عمل، مطلب «راهنمای جامع عقیم‌سازی گربه خانگی؛ مزایا، معایب و مراقبت‌ها» را بخوانید.

فحلی چگونه با عفونت ادراری اشتباه گرفته می‌شود؟

ادرار کردن مکرر ممکن است در فحلی دیده شود، اما علائم زیر بیشتر به مشکل دستگاه ادراری اشاره دارند:

• زور زدن هنگام ادرار
• درد یا بی‌قراری هنگام ادرار
• لیس زدن مداوم ناحیه تناسلی
• وجود خون در ادرار
• دفع مقدار بسیار کم ادرار

در چنین شرایطی، تشخیص علت فقط بر اساس رفتار گربه ممکن نیست و معاینه دامپزشکی لازم است.

هنگام فحل شدن گربه ماده چه کارهایی انجام دهیم؟

در دوره فحلی، هدف اصلی کاهش استرس گربه، جلوگیری از فرار و پیشگیری از جفت‌گیری ناخواسته است. چند اقدام ساده می‌تواند این دوره را برای گربه و صاحب آن قابل‌مدیریت‌تر کند.

گربه را در خانه و دور از گربه‌های نر نگه دارید

گربه ماده در دوران فحلی ممکن است برای پیدا کردن گربه نر تلاش کند و حتی از خانه فرار کند؛ بنابراین برای جلوگیری از بارداری ناخواسته، درها و پنجره‌ها را بسته و ایمن نگه دارید، دسترسی به بالکن را محدود کنید و گربه را از گربه‌های نر جدا نگه دارید.

محیط آرام و قابل پیش‌بینی فراهم کنید

محیط آرام می‌تواند به کاهش بی‌قراری کمک کند. محل استراحت مشخص، بازی‌های کوتاه و توجه به گربه در حدی که خودش می‌پذیرد، گزینه‌های مناسبی هستند.

نظافت محل ادرار را جدی بگیرید

اگر گربه در دوره فحلی علامت‌گذاری ادراری دارد، محل را سریع تمیز کنید. استفاده از شوینده‌های مناسب برای از بین بردن بوی ادرار می‌تواند احتمال علامت‌گذاری مجدد در همان محل را کاهش دهد.

بدون تجویز دامپزشک دارو ندهید

برای کنترل فحلی، داروهای هورمونی، آرام‌بخش‌های انسانی یا درمان‌های خانگی ناشناخته را خودسرانه استفاده نکنید. برخی از این روش‌ها می‌توانند عوارض جدی ایجاد کنند و انتخاب روش مناسب باید با نظر دامپزشک انجام شود.

آیا عقیم‌سازی فحلی گربه ماده را متوقف می‌کند؟

بله. عقیم‌سازی گربه ماده با برداشتن تخمدان‌ها، چرخه فحلی را متوقف می‌کند و از بارداری ناخواسته نیز جلوگیری می‌شود. این عمل می‌تواند خطر برخی بیماری‌های دستگاه تولیدمثل را هم کاهش دهد؛ منابع دامپزشکی معتبر نیز به این مزایا اشاره کرده‌اند.

مهم‌ترین مزایای عقیم‌سازی عبارت‌اند از:

• جلوگیری از بارداری ناخواسته
• توقف چرخه‌های فحلی
• پیشگیری از پیومتر یا عفونت رحم
• کاهش خطر برخی بیماری‌های دستگاه تولیدمثل
• کاهش رفتارهای مرتبط با فحلی مانند صدا کردن و بی‌قراری

بهترین زمان عقیم‌سازی چه موقع است؟

بهترین زمان عقیم‌سازی گربه ماده معمولاً ۴ تا ۶ ماهگی است؛ زمانی که بچه‌گربه از نظر وزن و سلامت عمومی برای بیهوشی و جراحی آماده باشد.

اغلب دامپزشکان ترجیح می‌دهند عمل پیش از نخستین فحلی انجام شود، چون از بارداری ناخواسته جلوگیری می‌کند و احتمال ابتلا به تومورهای پستانی را در آینده به‌طور محسوسی پایین می‌آورد.

اگر گربه وارد فحلی شده باشد، باز هم می‌توان آن را عقیم کرد؛ با این حال، برخی دامپزشکان انجام جراحی را به پایان دوره فحلی موکول می‌کنند.

در فحلی، خون‌رسانی به رحم و تخمدان‌ها بیشتر است و عمل ممکن است کمی دشوارتر یا همراه با خونریزی بیشتر باشد. اگر گربه سالم است، وزن مناسب دارد و علائم بیماری مانند بی‌حالی، تب، اسهال یا عفونت تنفسی ندارد، دامپزشک پس از معاینه می‌تواند زمان دقیق جراحی را تعیین کند.

راهنمای انجمن متخصصان گربه آمریکا (AAFP) بر تصمیم‌گیری متناسب با شرایط گربه و نظر دامپزشک تأکید دارد.

باورهای اشتباه درباره فحل شدن گربه ماده

برخی باورهای رایج درباره فحلی می‌توانند باعث تصمیم‌های نادرست در مراقبت از گربه شوند. شناخت تفاوت میان رفتار طبیعی فحلی و علائم بیماری اهمیت زیادی دارد.

• گربه ماده برای سلامت خود باید یک‌بار زایمان کند: این باور پشتوانه علمی عمومی ندارد. گربه ماده برای حفظ سلامت خود نیازی به یک بار زایمان ندارد و بارداری نیز بدون خطر نیست. در صورت عدم تمایل به تولیدمثل، درباره زمان مناسب عقیم‌سازی با دامپزشک مشورت کنید.
• داروهای انسانی گربه را آرام می‌کنند: داروهای انسانی نباید بدون تجویز دامپزشک به گربه داده شوند. متابولیسم برخی داروها در گربه با انسان متفاوت است و حتی مقدارهایی که برای انسان معمولاً بی‌خطر هستند، ممکن است برای گربه مسمومیت یا عوارض جدی ایجاد کنند.
• هر نوع خونریزی در زمان فحلی طبیعی است: طبق منابع، خونریزی واژینال قابل‌توجه، ترشح بدبو یا چرکی از علائم معمول فحلی نیست. در صورت مشاهده این علائم، به‌ویژه همراه با بی‌حالی، تب، درد یا بی‌اشتهایی، معاینه دامپزشکی ضروری است.

سخن آخر

فحلی گربه ماده یک فرایند طبیعی تولید مثلی است که بیشتر با تغییرات رفتاری مانند میو کردن، بی‌قراری و بالا گرفتن لگن دیده می‌شود.

برای جلوگیری از بارداری ناخواسته و تکرار فحلی، عقیم‌سازی با نظر دامپزشک گزینه مؤثری است. علائم غیر عادی مانند خونریزی، ترشح بد بو یا بی‌حالی نیاز به بررسی دامپزشکی دارند.