مواجهه با مرگ سگ لحظه‌ای شوکه‌کننده است که نیاز به تصمیم‌گیری‌های درست بهداشتی و اصولی دارد. اقدامات ضروری اولیه شامل اطمینان از قطع علائم حیاتی (توسط دامپزشک)، خنک نگه‌داشتن کالبد، و انتخاب محل مناسب برای خاکسپاری قانونی یا ارجاع به مراکز پسماند/دفن بهداشتی است. در این مقاله، فهرست کامل اقدامات اضطراری پس از مرگ سگ، محل‌های مجاز و غیرمجاز دفن در ایران، روش صحیح خاکسپاری خانگی و راهنمای گذر از بحران روحی این فقدان را بررسی کرده‌ایم.
در این مطلب می‌خوانیم:
- چک‌لیست اورژانسی: آیا مطمئنی که رفته است؟ (تشخیص علائم مرگ)
- اقدام فوری فیزیکی: مراقبت از پیکر و جلوگیری از فساد
- الان با پیکر سگم چه کنم؟ (بررسی راهکارهای دفن در ایران)
- استاندارد جهانی خاکسپاری حیوانات چیست؟ (آینده‌ای که پنجول می‌سازد)
- روانشناسی سوگ: چرا از دست دادن سگ اینقدر دردناک است؟
- مدیریت خانه و خاطرات: با وسایل و جای خالی‌اش چه کنم؟
- سخن پایانی: شما در این درد تنها نیستید (ثبت یادبود)
- پرسش‌های متداول (FAQ Schema)
خلاصه:
- قبل از هر اقدامی، از مرگ قطعی مطمئن شوید. بررسی ضربان قلب، رفلکس قرنیه و نبود تنفس مؤثر ضروری است. در صورت تردید یا گرم بودن بدن، مراجعه فوری به کلینیک شبانه‌روزی توصیه می‌شود.
- در سه تا چهار ساعت اول، بدن را در وضعیت خوابیده طبیعی قرار دهید و محیط را خنک نگه دارید. جمود نعشی معمولاً طی ۳ تا ۱۲ ساعت آغاز می‌شود و گرما روند فساد را تسریع می‌کند. استفاده از کیسه یخ پیچیده در حوله در ناحیه شکم می‌تواند مفید باشد.
- برای دفن یا امحا، فقط از روش‌های قانونی و بهداشتی استفاده کنید. دفن در مکان عمومی ممنوع است. در صورت دفن در ملک شخصی، عمق حداقل یک متر و رعایت فاصله از منابع آب (حداقل ۳۰ متر) ضروری است. در غیر این صورت، تحویل به کلینیک یا مراکز مجاز گزینه ایمن‌تری است.
چک‌لیست اورژانسی: آیا مطمئنی که رفته است؟
قبل از هر کاری، باید ۱۰۰ درصد مطمئن شویم. بارها دیده‌ایم که صاحبان پت، سگی را که در حالت اغما (Coma)، شوک شدید یا افت شدید قند خون بوده، با سگ مرده اشتباه گرفته‌اند. لطفاً همین الان، بدون فوت وقت، این ۳ تست حیاتی را انجام بده:
قدم اول: چک کردن ضربان قلب
دستت را روی قفسه سینه، درست پشت آرنج دست چپ سگ بگذار. اگر چیزی حس نکردی، انگشتانت را به داخل کشاله ران (بین پای عقب و شکم) ببر. آنجا محل عبور سرخرگ اصلی پاست.
نکته علمی: اگر سگت خیلی چاق است و نبض را حس نمی‌کنی، ناامید نشو و تست بعدی را انجام بده.
قدم دوم: تست رفلکس چشم
این مطمئن‌ترین روش دامپزشکان است.
- پلک چشم سگ را آرام بالا ببر.
- با نوک انگشت خیلی آرام سطح کره چشم (قرنیه) را لمس کن.
- نتیجه: اگر سگ زنده باشد (حتی در بیهوشی عمیق)، پلک می‌زند یا چشمش تکان می‌خورد. اگر هیچ واکنشی ندیدی و مردمک چشم کاملاً باز و ثابت بود، متاسفانه احتمال مرگ بالاست.
قدم ۳: فریب «تنفس کاذب» را نخورید
بسیاری از صاحبان سگ می‌گویند: «اما او همین الان یک نفس عمیق کشید!».
بعد از ایست قلبی، ممکن است بدن به دلیل تخلیه انرژی الکتریکی باقی‌مانده در عضلات، چند اسپاسم عضلانی یا صداهایی شبیه به «آه کشیدن» یا «گاز زدن هوا» تولید کند. به این حالت تنفس آگونال می‌گویند. این تنفس نیست؛ بلکه اسپاسم پس از مرگ است.
هشدار پنجول: اگر بعد از انجام این تست‌ها هنوز شک دارید، یا بدنش هنوز گرم است ولی واکنشی ندارد، همین حالا سگ را در پتو بپیچید و به نزدیک‌ترین کلینیک دامپزشکی شبانه‌روزی برسانید. در این شرایط ثانیه‌ها تعیین کننده‌اند.
اما اگر بدنش شروع به سرد شدن کرده و هیچ واکنشی به تست چشم ندارد، متاسفانه وقت آن است که برای مراحل بعدی (نگهداری از پیکر) آماده شوی. در بخش بعدی دقیقاً می‌گویم چه کنی تا بدنش آسیب نبیند.
مراقبت از پیکر پیش از آنکه دیر شود
بدن موجودات زنده پس از مرگ دچار تغییرات بیولوژیکی سریعی می‌شود. اگر در سه تا چهار ساعت اول (بسته به دمای محیط) اقدامی نکنید، مدیریت پیکر بسیار دشوار خواهد شد.
درک پدیده «جمود نعشی»
عضلات بدن برای شل ماندن و انقباض نیاز به انرژی (ATP) دارند. وقتی تنفس قطع می‌شود، تولید انرژی متوقف شده و کلسیم در سلول‌های ماهیچه‌ای حبس می‌شود.
- چه اتفاقی می‌افتد؟ بدن سگ شروع به سفت و خشک شدن می‌کند.
- زمان طلایی: این پروسه معمولاً بین سه تا چهار ساعت پس از مرگ شروع می‌شود و بعد از ۱۲ ساعت به اوج سفتی می‌رسد (مثل چوب خشک می‌شود).
- چرا مهم است؟ اگر سگ شما با پاهای کشیده یا گردن کج خشک شود، جابجایی او یا قرار دادنش در باکس و قبر تقریباً غیرممکن خواهد شد (مگر با شکستن استخوان، که اصلاً دلمان نمی‌خواهد به آن فکر کنیم).
فرم‌دهی به بدن
لطفاً همین الان، قبل از اینکه جمود نعشی کامل شود، این مراحل را با ملایمت انجام دهید. تصور کنید می‌خواهید او را برای یک خواب راحت آماده کنید:
- مدیریت مایعات: پس از مرگ، اسفنکترها (ماهیچه‌های حلقوی مثانه و روده) شل می‌شوند. تخلیه ادرار یا مدفوع کاملاً طبیعی است. فوری یک زیرانداز جاذب (پد بهداشتی) یا چند لایه پلاستیک و حوله زیر پایین‌تنه سگ قرار دهید. دهان و بینی را با دستمال تمیز کنید.
- حالت خوابیده (Tucking): دست‌ها و پاهای سگ را به آرامی خَم و به سمت قفسه سینه جمع کنید (شبیه حالتی که سگ‌ها می‌خوابند یا حالت جنینی).
- چشم‌ها: اگر چشم‌ها باز مانده‌اند، پلک‌ها را به آرامی پایین بیاورید. اگر بسته نمی‌مانند، نگران نباشید؛ این طبیعی است. می‌توانید یک حوله سبک روی صورتش بیندازید.
خنک نگه داشتن
دشمن اصلی شما در این لحظات «گرما» است. باکتری‌های بدن بلافاصله پس از مرگ فعال می‌شوند و گرما این روند را تسریع می‌کند (که منجر به بوی نامطبوع می‌شود).
- اگر در خانه هستید: بخاری‌ها را خاموش کنید و کولر را روی سردترین درجه روشن کنید.
- استفاده از یخ: اگر امکان خاکسپاری یا سوزاندن بهداشتی و اصولی جسد تا چند ساعت آینده وجود ندارد، چند کیسه یخ (یا گوشت یخ‌زده از فریزر) را داخل حوله بپیچید و در ناحیه شکم و اطراف تن او قرار دهید. (مستقیم روی پوست نگذارید تا خیس نشود).
- هشدار مهم: روی بدن سگ را با پتوهای سنگین و ضخیم نپوشانید! پتو گرمای باقی‌مانده بدن را حبس کرده و فساد را تسریع می‌کند. یک ملحفه نخی نازک بهترین گزینه است.
الان با پیکر سگم چه کنم؟
حالا به سخت‌ترین مرحله تصمیم‌گیری می‌رسیم. خیلی سخت است بخواهید برای جسم بی‌جانِ کسی که تا دیروز تمام دنیای شما بود، تصمیم بگیرید. در کشورهای غربی، سیستم‌های مشخصی مثل «خانه تشییع حیوانات» وجود دارد، اما در ایران گزینه‌ها محدودتر و گاهی مبهم هستند.
اکنون واقعیت‌های هر گزینه را بدون روتوش می‌گوییم تا بعداً پشیمان نشوید. در حال حاضر ۳ راهکار اصلی پیش رو دارید:
گزینه اول: خاکسپاری در ملک شخصی (باغ یا ویلا)
بسیاری از صاحبان ترجیح می‌دهند حیوان خانگی را نزدیک خودشان نگه دارند. اگر باغ یا ملک شخصی دارید، این گزینه احساسی‌ترین روش است، اما باید اصول علمی و بهداشتی را رعایت کنید تا باعث آلودگی خاک یا ایجاد بوی نامطبوع نشوید.
- عمق چاله: بزرگترین اشتباه، کندن چاله‌های کم‌عمق است. چاله باید حداقل یک تا ۱.۵ متر عمق داشته باشد تا حیوانات دیگر (مثل روباه یا شغال) نتوانند بوی آن را حِس و نَبش قبر کنند.
- پوشش بدن: لطفاً از کیسه زباله پلاستیکی استفاده نکنید! پلاستیک مانع تجزیه طبیعی می‌شود و فرآیند را زشت و طولانی می‌کند. بدن سگ را در یک ملحفه نخی، کتان یا یک پتو (الیاف طبیعی) بپیچید.
- استفاده از آهک: حتماً یک لایه آهک در کف چاله و یک لایه روی بدن بریزید. آهک دو کار مهم می‌کند. بوی ناشی از تجزیه را خنثی می‌کند و از آلودگی خاک جلوگیری کرده و فرآیند بازگشت به طبیعت را ایمن می‌کند.
- فاصله از منابع آب: هرگز در نزدیکی چاه آب، قنات یا رودخانه اقدام به دفن نکنید (حداقل ۳۰ متر فاصله). شیرابه‌های ناشی از تجزیه نباید وارد سفره‌های آب زیرزمینی شود.
- هشدار قانونی: طبق قوانین بهداشتی و محیط زیستی، دفن حیوان در مکان‌های عمومی (پارک‌ها، جنگل‌ها یا باغچه حیاط آپارتمان) ممنوع است و می‌تواند پیگرد قانونی داشته باشد.
اگر تصمیم بر دفن حیوان خانگی خود دارید پیشنهاد می‌کنیم حتماً مقاله‌ی 🔗 مقایسه روش‌های دفن سگ را مطالعه کنید تا با دید بازتری تصمیم بگیرید.
گزینه دوم: کلینیک‌های دامپزشکی (تحویل برای امحا)
اگر شرایط دفن ندارید، می‌توانید پیکر را به برخی کلینیک‌های دامپزشکی یا بیمارستان‌های پت تحویل دهید.
- واقعیت ماجرا: باید بدانید که کلینیک‌ها گورستان اختصاصی ندارند. آن‌ها طبق قرارداد با شهرداری یا شرکت‌های امحا زباله، اجساد را به عنوان «پسماند بیولوژیک» تحویل می‌دهند.
- نکته مهم: در این روش، معمولاً اجساد حیوانات به صورت دسته‌جمعی سوزانده (Incineration) یا دفن بهداشتی می‌شوند. بنابراین، امکان تحویل گرفتن خاکستر (Urn) به صورت جداگانه وجود ندارد. این روش کاملاً بهداشتی است، اما شاید از نظر عاطفی برای شما راضی‌کننده نباشد.
گزینه سوم: گورستان‌های مخصوص حیوانات
در ایران چند مجموعه محدود قبرستان حیوانات حانگی (مانند بهشت حیوانات در حومه تهران) وجود دارند که به صورت تخصصی کار دفن را انجام می‌دهند. این مکان‌ها فضایی شبیه قبرستان انسان‌ها دارند و به شما پلاک و سنگ قبر می‌دهند. البته باید مسافت طولانی و هزینه‌های نسبتاً بالای آن را هم در نظر بگیرید.
استاندارد جهانی چیست؟
شاید با خواندن گزینه‌های بالا، قلبتان فشرده شده باشد و با خود بگویید: “یعنی سگ من شایسته یک خداحافظی محترمانه‌تر نیست؟”
حق با شماست. ما در پنجول معتقدیم که پایان قصه، به اندازه شروع آن مهم است.
استاندارد طلایی در دنیا:
در کشورهای پیشرو، وقتی سگی از دنیا می‌رود، ماشینی مخصوص (با کابین سرد و بهداشتی) به نام Pet Hearse دنبال او می‌آید. خانواده با احترام خداحافظی می‌کنند. بدن حیوان به صورت تکی (Individual Cremation) سوزانده می‌شود و خاکستر او در کوزه‌های یادبود (Urn) یا حتی به صورت نگین انگشتر به خانواده برگردانده می‌شود تا همیشه کنارشان بماند.
خبر خوب برای صاحبان پت در ایران:
ما در تیم تحقیق و توسعه پنجول، ماه‌هاست در حال مذاکره، اخذ مجوز و ایجاد زیرساخت‌های لازم برای آوردنِ این استاندارد جهانی به ایران هستیم. رویای ما این است که به زودی، هیچ صاحب سگی دغدغه «کجا بردن» پیکر عزیزش را نداشته باشد و بتواند محترمانه‌ترین خداحافظی را تجربه کند.
ما در حال ساختن راهی هستیم تا در روزهای سخت، تنها پناه امن و حرفه‌ای شما باشیم.
روانشناسی سوگ: چرا اینقدر درد دارم؟
شاید در ساعات گذشته جملاتی مثل «بی‌خیال، فقط یک سگ بود!» یا «یکی دیگه میخری یادت میره» را شنیده باشید. بگذارید به عنوان یک متخصص قاطعانه بگویم: این جملات کاملاً اشتباه و غیرعلمی هستند و حق دارید اگر از شنیدنش ناراحت شوید.
دردی که الان در قفسه سینه‌تان حس می‌کنید، یک توهم نیست؛ یک واکنش بیولوژیک واقعی است. بیایید علمی به ماجرا نگاه کنیم تا بدانید دیوانه نشده‌اید؛ شما فقط «عاشق» بوده‌اید.
چرا درد از دست دادن سگ، هم‌تراز با از دست دادن عضوی از خانواده است؟
علم پاسخ جالبی دارد؛ اُکسیتوسین (Oxytocin) یا همان «هورمون عشق». وقتی به چشمان سگتان نگاه یا او را نوازش می‌کردید، مغز شما و سگتان همزمان اکسیتوسین ترشح می‌کرد. این دقیقاً همان مکانیسم شیمیایی است که بین مادر و نوزاد وجود دارد.
شما سال‌ها در یک «حلقه بازخورد مثبت» عاطفی بوده‌اید. حالا که او نیست، مغز شما ناگهان با قطع این منبع دوپامین و اکسیتوسین مواجه شده است. این درد، علائم فیزیکی «ترک اعتیاد عاطفی» است. پس به خودتان حق بدهید که گریه کنید، فریاد بزنید و سوگواری کنید. این نشانه سلامت روان شماست، نه ضعف.
سوالی که همه صاحبان می‌پرسند: «آیا سگم فهمید چقدر دوستش دارم؟»
بارها در کلینیک‌ها دیده‌ایم که صاحبان با چشمانی اشک‌بار می‌پرسند: «دکتر، نکند فکر کرد رهایش کردم؟ نکند نفهمید چقدر برایم عزیز بود؟»
پاسخ ، هم علمی است و هم تجربی؛ بله، با تمام وجودش فهمید.
سگ‌ها متخصصان زبان بدن و شیمیایی هستند. آن‌ها عشق را نمی‌شنوند، آن را حس می‌کنند.
- بویایی : وقتی شما نگران یا غمگین بودید، سگ شما تغییرات هورمونی بدن شما را بو می‌کشید. او می‌دانست شما آنجا هستید.
- لمس : آخرین نوازش شما، حتی اگر او در اغما بود، گیرنده‌های حسی پوستش را فعال کرد و پیام امنیت را به مغز او فرستاد.
- حضور : سگ‌ها موجوداتی اجتماعی (Pack Animals) هستند. همین که در لحظات آخر کنارش بودید (حتی اگر درد می‌کشید)، برای او به معنی «امنیت مطلق» بود. مطمئن باشید او با احساس عشق و امنیت از دنیا رفت، نه ترس و تنهایی.
چطور به کودکان توضیح دهیم؟
اگر در خانه کودکی دارید، این لحظه می‌تواند بحرانی باشد. کودکان مرگ سگ را «اولین تجربه واقعی مرگ» در زندگی‌شان می‌بینند. نحوه مدیریت شما، درک آنان از مرگ را برای همیشه شکل می‌دهد.
روانشناسان توصیه می‌کنند:
- دروغ نگویید : هرگز نگویید «هاپو رفته مزرعه» یا «فرار کرده». این باعث می‌شود کودک ماهیت مرگ را نفهمد و ماه‌ها منتظر بازگشت بماند یا فکر کند سگ او را دوست نداشته که فرار کرده است.
- استعاره خطرناک «خواب» را حذف کنید : نگویید «سگمون برای همیشه خوابیده». این جمله باعث می‌شود کودکان از خوابیدن خودشان یا والدینشان بترسند (ترس از اینکه دیگر بیدار نشوند).
- حقیقت ساده : متناسب با سن کودک بگویید: «بدن سگمون خیلی پیر/مریض شده بود و دیگه کار نمیکنه. اون دیگه درد نمیکشه، ولی دیگه نمیتونه برگرده».
- مراسم خداحافظی : اجازه دهید کودک در مراسم خاکسپاری یا کشیدن نقاشی برای خداحافظی شرکت کند. این کار به او کمک می‌کند با مفهوم «پایان» کنار بیاید.
مدیریت خانه و خاطرات: با جای خالی‌اش چه کنم؟
شاید سخت‌ترین لحظه، لحظه بازگشت به خانه باشد. جایی که ظرف آبش هنوز پر است، قلاده‌اش دَمِ در آویزان است و جای خوابش بوی او را می‌دهد. سکوت خانه در این لحظات کرکننده است. این حالت را روانشناسان «سندروم خانه خالی» می‌نامند.
با وسایلش چه کنم؟
بسیاری از افراد در شوک اولیه، تصمیم می‌گیرند تمام وسایل سگ را جمع کنند یا دور بریزند تا «فراموش کنند».
- توصیه اکید دامپزشکی: دست نگه دارید! لطفاً حداقل تا ۴۸ ساعت هیچ چیز را تغییر ندهید. مغز شما برای پردازش فقدان، نیاز به زمان دارد. حذف ناگهانی آثار او، پروسه سوگ را مختل کرده و شوک را عمیق‌تر می‌کند.
- حیوانات دیگر را فراموش نکنید: اگر سگ یا گربه دیگری در خانه دارید، آن‌ها هم عزادارند. اجازه دهید وسایل سگِ درگذشته را بو کنند. این بو به آن‌ها کمک می‌کند بفهمند که دوستشان دیگر برنمی‌گردد و در انتظار بیهوده نمانند.
یک گوشه دنج از خانه (مثلاً روی شومینه یا یک طاقچه) را انتخاب کنید.
- یادگاری‌ها: قلاده، ظرف غذا یا اسباب‌بازی محبوبش را آنجا بگذارید.
- نور: روشن کردن یک شمع در شب‌های اول، هم آرام‌بخش است و هم نمادی از اینکه «نور او هنوز در زندگی ماست».
- میراث او: وقتی آمادگی‌اش را پیدا کردید (شاید هفته‌ها بعد)، اهدای پتوها و غذاهای باقی‌مانده‌اش به پناهگاه‌های حیوانات، زیباترین روش برای زنده نگه داشتن نام اوست. اجازه دهید عشق به او، جان سگ دیگری را گرم کند.
شما در این درد تنها نیستید
دوست عزیز، می‌دانم که هیچ متنی نمی‌تواند جای خالی او را پر کند. اما می‌خواهم بدانی که تیم پنجول و هزاران نفر از اعضای این خانواده بزرگ، دقیقاً همین لحظات تلخ را تجربه کرده‌اند. ما اینجاییم تا بگوییم: «اشک‌هایت واقعی است، دردت مقدس است و عشقی که به او دادی، هرگز از بین نمی‌رود».
بیایید یادش را با هم زنده نگه داریم
این صفحه فقط یک مقاله نیست؛ یک سنگ‌نوشته مجازی برای فرشته‌های کوچک ماست.
از تو خواهش می‌کنم همین پایین، در بخش نظرات:
۱. نام سگت را بنویس.
۲. یک خاطره شیرین یا بامزه از او تعریف کن.
بگذار دنیا بداند که او چه‌قدر دوست‌داشتنی بود. نوشتن، اولین قدم برای آرام شدن است. ما و بقیه کاربران پنجول، مشتاق شنیدن داستان عشق بی‌قیدوشرط شما هستیم.
همراهی برای آینده
اگر پت‌های دیگری در خانه دارید و نگران سلامتشان هستید، در خبرنامه تخصصی پنجول عضو شوید. ما قول می‌دهیم فقط مطالبی را بفرستیم که به سلامت و طول عمر دوستان پشمالویتان کمک کند.
سخن آخر
در ساعات اول پس از مرگ سگ، تمرکز باید بر سه اصل باشد: اطمینان از مرگ، مدیریت بهداشتی پیکر و انتخاب مسیر قانونی برای خاکسپاری یا امحا. تصمیم‌های این بازه زمانی هم از نظر سلامت عمومی اهمیت دارند و هم از نظر آرامش روانی شما در آینده. اقدام آگاهانه و بدون عجله، کمک می‌کند این مرحله دشوار را با کمترین خطا و بیشترین احترام پشت سر بگذارید.
پرسش‌های متداول (FAQ Schema)
۱. چطور مطمئن شوم که سگم مرده است؟
برای اطمینان ۱۰۰ درصدی، سه تست انجام دهید: ۱. لمس کشاله ران یا پشت آرنج دست چپ برای حس کردن نبض. ۲. لمس آرام قرنیه چشم (اگر پلک نزند و مردمک باز و ثابت باشد، علامت مرگ است). ۳. فریب “تنفس آگونال” (اسپاسم‌های عضلانی که شبیه نفس کشیدن است) را نخورید. اگر بدن سرد شده و واکنشی ندارد، متاسفانه مرگ اتفاق افتاده است.
۲. بدن سگ چه مدت بعد از مرگ سفت می‌شود (جمود نعشی)؟
سفت شدن عضلات (Rigor Mortis) معمولاً بین ۳ تا ۴ ساعت پس از مرگ آغاز می‌شود و تا ۱۲ ساعت به اوج خود می‌رسد. بسیار مهم است که پیش از سفت شدن بدن، دست‌ها و پاها را به حالت خوابیده (جمع شده در سینه) درآورید و پلک‌ها را ببندید.
۳. آیا می‌توانم سگم را در باغچه حیاط یا باغ شخصی دفن کنم؟
دفن در مکان‌های عمومی اکیداً ممنوع است. در ملک شخصی، چاله باید حداقل ۱.۵ متر عمق داشته باشد و حتماً از آهک در کف و روی بدن استفاده شود تا از انتشار بوی نامطبوع و آلودگی آب‌های زیرزمینی جلوگیری شود. همچنین بدن نباید در پلاستیک پیچیده شود (استفاده از پارچه نخی توصیه می‌شود).
۴. با وسایل سگم بعد از مرگش چه کار کنم؟
متخصصان توصیه می‌کنند تا ۴۸ ساعت به وسایل دست نزنید. جمع کردن ناگهانی وسایل باعث شوک روانی (سندروم خانه خالی) می‌شود. اگر حیوان دیگری دارید، اجازه دهید وسایل را بو کند تا متوجه مرگ هم‌بازی خود شود. پس از مدتی می‌توانید وسایل را به عنوان یادگاری نگه دارید یا به پناهگاه‌ها اهدا کنید.
۵. هزینه کفن و دفن سگ در ایران چقدر است؟
هزینه‌ها بسته به روش انتخابی (تحویل به کلینیک برای امحا، دفن در گورستان حیوانات یا استفاده از خدمات تشریفات) متفاوت است. در حال حاضر گزینه‌هایی مثل بهشت حیوانات وجود دارند، اما پنجول به زودی سرویس استاندارد جهانی (سوزاندن بهداشتی و تحویل خاکستر) را ارائه خواهد داد.
